Key Takeaways

เกณฑ์หลัก: นั่งร้านสูงตั้งแต่ 4 เมตรขึ้นไป ที่ไม่มีคู่มือการใช้งานจากผู้ผลิต ต้องมีวิศวกรที่มีใบ กว. เป็นผู้คำนวณออกแบบและเซ็นรับรอง
นั่งร้านเสาเรียงเดี่ยวงานทาสี ที่สูงเกิน 7.20 เมตร ก็เข้าเงื่อนไขต้องมีวิศวกรเช่นกัน
แม้ความสูงรวมยังไม่ถึง 4 เมตร แต่ถ้า แต่ละชั้นสูงเกิน 2 เมตร ก็ยังต้องออกแบบโดยวิศวกรตามหลักวิศวกรรมศาสตร์
นั่งร้านแบบห้อยแขวน (Suspended Scaffold) ต้องมีวิศวกรออกแบบและควบคุมการใช้งานทุกความสูง ไม่มีข้อยกเว้น
นั่งร้านสำเร็จรูปที่มี คู่มือผู้ผลิตครบถ้วน และติดตั้งตามคู่มือ โดยทั่วไปไม่ต้องให้วิศวกรออกแบบใหม่ แม้สูงเกิน 4 เมตร
นั่งร้านสูงตั้งแต่ 4 เมตรขึ้นไป หรือแบบห้อยแขวน ต้องมีวิศวกรควบคุมการใช้งานอย่างน้อยเดือนละ 1 ครั้ง ตลอดช่วงที่ยังติดตั้งอยู่หน้างาน
ต้องตรวจสอบนั่งร้านก่อนใช้งานทุกครั้ง ไม่ใช่แค่ครั้งแรกที่ประกอบเสร็จ พร้อมทำรายงานเป็นเอกสาร

เพื่อให้การติดตั้งนั่งร้านเป็นไปอย่างปลอดภัย มีประสิทธิภาพ และตรงตามมาตรฐานการติดตั้งนั่งร้าน จำเป็นต้องมีวิศวกรเข้ามาเกี่ยวข้อง หากไม่มีก็อาจเสี่ยงทั้งอุบัติเหตุและความผิดทางกฎหมาย คำถามหนึ่งที่หลายคนสงสัยก็คือความสูงของนั่งร้าน นั่งร้านสูงกี่เมตรต้องมีวิศวกร? บทความนี้เรา SC Scaffolding ผู้เชี่ยวชาญด้านนั่งร้าน BS จะมาอธิบายพร้อมสรุปสิ่งที่ต้องเตรียมและต้องรู้ก่อนติดตั้งนั่งร้านทุกครั้ง

นั่งร้านสูงกี่เมตรต้องมีวิศวกร?

ตามกฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานในการบริหาร จัดการ และดำเนินการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานเกี่ยวกับนั่งร้านและค้ำยัน พ.ศ. 2564 นั่งร้านที่มีความสูงตั้งแต่ 4 เมตรขึ้นไป (และไม่มีคู่มือการใช้งานจากผู้ผลิต) นายจ้างต้องจัดให้มีวิศวกรที่ได้รับใบอนุญาตประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุมเป็นผู้คำนวณออกแบบและควบคุมการใช้งาน นี่คือเกณฑ์หลักที่ใช้จำง่ายที่สุด แต่นอกจากตัวเลข 4 เมตรแล้ว กฎหมายยังกำหนดเงื่อนไขปลีกย่อยอีกหลายกรณีที่ทำให้ต้องมีวิศวกรเข้ามาเกี่ยวข้องแม้นั่งร้านจะไม่สูงถึง 4 เมตรก็ตาม ซึ่งจะอธิบายทีละกรณีในหัวข้อถัดไป

กฎหมายที่กำหนดเกี่ยวกับความสูงของนั่งร้าน

เกณฑ์เรื่องวิศวกรออกแบบนั่งร้านมาจากกฎหมาย 2 ฉบับที่ทำงานร่วมกัน คือ

กฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานในการบริหาร จัดการ และดำเนินการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานเกี่ยวกับนั่งร้านและค้ำยัน พ.ศ. 2564 ออกตามความในพระราชบัญญัติความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน พ.ศ. 2554 กำหนดหลักการกว้าง ๆ ว่าเมื่อไหร่ต้องมีวิศวกร
ประกาศกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการคำนวณออกแบบและควบคุมการใช้นั่งร้านโดยวิศวกร พ.ศ. 2564 ซึ่งลงรายละเอียดตัวเลขและขั้นตอนปฏิบัติที่ชัดเจนกว่า

หากนั่งร้านต่ำกว่า 4 เมตร ยังต้องมีวิศวกรอยู่ไหม?

ไม่เสมอไป และเป็นจุดที่หน้างานพลาดกันบ่อย เพราะเกณฑ์ 4 เมตรจะมีผลก็ต่อเมื่อนั่งร้านนั้น ไม่มีคู่มือการใช้งานจากผู้ผลิต เท่านั้น

หากใช้นั่งร้านสำเร็จรูป (เช่น ระบบ Frame หรือ System Scaffold) ที่มีคู่มือและตารางรับน้ำหนักจากโรงงานเป็นภาษาไทยหรือภาษาที่ลูกจ้างอ่านเข้าใจได้ และติดตั้งตามที่คู่มือกำหนดทุกประการ กรณีนี้สามารถใช้งานได้โดยไม่ต้องให้วิศวกรออกแบบใหม่ แม้ความสูงจะเกิน 4 เมตร

แต่หากประกอบนั่งร้านแบบท่อและข้อต่อ (Tube-and-Clamp) ที่ไม่มี spec ตายตัวจากผู้ผลิต หรือดัดแปลงรูปแบบไปจากที่คู่มือกำหนด แม้ความสูงจะยังไม่ถึง 4 เมตร ก็ยังต้องมีวิศวกรออกแบบอยู่ดี

หากไม่มีคู่มือผู้ผลิตเลย นายจ้างมีหน้าที่ต้องให้วิศวกรจัดทำรายละเอียดคุณลักษณะและคู่มือการใช้งานเป็นลายลักษณ์อักษรแทน ไม่ใช่ปล่อยให้ทีมช่างประกอบตามความเคยชิน

วิศวกรนั่งร้าน ทำอะไรบ้าง?

เมื่อโครงการเข้าเงื่อนไขที่ต้องมีวิศวกร โดยทั่วไปขอบเขตงานของวิศวกรจะครอบคลุม

คำนวณโครงสร้างและการรับน้ำหนัก ทั้งน้ำหนักบรรทุกจร (คน วัสดุ เครื่องมือ) และแรงภายนอก เช่น แรงลม แรงสั่นสะเทือน
จัดทำแบบแปลนและรายการคำนวณนั่งร้าน ระบุพิกัดน้ำหนักบรรทุก รูปแบบการติดตั้ง จุดยึดโยงกับอาคาร และมาตรการป้องกันการโย้เซ
เซ็นรับรองแบบ ก่อนเริ่มติดตั้งจริง เพื่อยืนยันว่าการออกแบบเป็นไปตามหลักวิศวกรรมและกฎหมาย
ควบคุมการใช้งานตามรอบที่กฎหมายกำหนด อย่างน้อยเดือนละ 1 ครั้งสำหรับนั่งร้านสูง 4 เมตรขึ้นไปหรือแบบห้อยแขวน
ตรวจสอบกรณีฉุกเฉิน เมื่อเกิดเหตุที่อาจกระทบความมั่นคงของโครงสร้าง

สิ่งที่ต้องรู้สำหรับการติดตั้งนั่งร้านให้ปลอดภัยและถูกต้องตามกฎหมาย

นอกจากเกณฑ์เรื่องวิศวกรแล้ว การติดตั้งนั่งร้านให้ปลอดภัยและถูกต้องตามกฎหมายยังมีองค์ประกอบอื่นที่ต้องเตรียมควบคู่กันไป

1. เตรียมพื้นที่และฐานรากให้พร้อมก่อนติดตั้ง

พื้นที่ตั้งฐานนั่งร้านต้องมั่นคงแข็งแรงและปลอดภัย หากพื้นเป็นดินหรือพื้นที่ไม่แข็งแรงพอ ต้องมีแผ่นรองตีนเป็ดและแผ่นไม้รองพื้นเพื่อกระจายน้ำหนัก และเลี่ยงบริเวณที่พื้นทรุดง่าย พื้นเอียง หรือมีสายไฟฟ้าแรงสูงอยู่ใกล้เคียง

2. ระบบป้องกันการตกจากที่สูง

นั่งร้านที่ลูกจ้างขึ้นไปทำงานต้องมีระบบป้องกันการตกครบถ้วน ได้แก่ ราวกันตกความสูงตามที่กฎหมายกำหนด พื้นทางเดินที่ไม่แตกหรือชำรุด ขอบกันของตกเพื่อป้องกันเครื่องมือหล่นใส่คนด้านล่าง รวมถึงบันไดนั่งร้านสำหรับขึ้น-ลงที่มั่นคงแข็งแรง สำหรับงานที่สูงตั้งแต่ 4 เมตรขึ้นไป ลูกจ้างต้องสวมเข็มขัดนิรภัยพร้อมสายช่วยชีวิตที่ยึดกับจุดยึดมั่นคงตลอดเวลาทำงาน

3. ตรวจสอบนั่งร้านก่อนใช้งานทุกครั้ง

หลายคนเข้าใจว่าตรวจครั้งเดียวตอนประกอบเสร็จก็เพียงพอ แต่กฎหมายกำหนดให้ต้องตรวจสอบก่อนการใช้งาน “ทุกครั้ง” ไม่ใช่แค่ครั้งแรก เพราะสภาพนั่งร้านอาจเปลี่ยนแปลงระหว่างวันจากฝน ลม แรงสั่นสะเทือน หรือมีคนเผลอรื้อชิ้นส่วนออกชั่วคราว การตรวจสอบต้องทำรายงานเป็นเอกสารและเก็บสำเนาไว้ให้พนักงานตรวจความปลอดภัยตรวจสอบได้

4. เลือกใช้อุปกรณ์นั่งร้านที่ได้มาตรฐาน

อุปกรณ์นั่งร้านทุกชิ้นควรผ่านมาตรฐานสากลที่เชื่อถือได้ เช่น มาตรฐาน BS1139 สำหรับท่อและข้อต่อ พร้อมใบรับรองคุณภาพจากโรงงาน (Mill Certificate) ที่นำไปแสดงต่อวิศวกรและพนักงานตรวจความปลอดภัยได้

ไม่มีวิศวกรตามที่กฎหมายกำหนด เสี่ยงอะไรบ้าง?

ความเสี่ยงด้านความปลอดภัย นั่งร้านที่ไม่ผ่านการคำนวณรับน้ำหนักอย่างถูกต้องมีโอกาสวิบัติหรือถล่มสูงขึ้น โดยเฉพาะเมื่อรับน้ำหนักคนหลายคนพร้อมวัสดุและเครื่องมือ หรือเจอแรงลมและแรงสั่นสะเทือนที่ไม่ได้อยู่ในการคำนวณ
ความเสี่ยงด้านกฎหมายเกี่ยวกับนั่งร้าน การไม่ปฏิบัติตามกฎกระทรวงที่ออกภายใต้พระราชบัญญัติความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน พ.ศ. 2554 ถือเป็นการฝ่าฝืนกฎหมาย ซึ่งมีทั้งบทลงโทษทางปกครองและอาญาต่อนายจ้างตามที่กฎหมายกำหนด รวมถึงอาจส่งผลต่อการเคลมประกันภัยหากเกิดอุบัติเหตุขึ้นจริง

SC Scaffolding ติดตั้งนั่งร้าน BS โดยผู้เชี่ยวชาญ

การติดตั้งนั่งร้าน BS ต้องมีวิศวกรและผู้เชี่ยวชาญในการติดตั้ง เรา SC Scaffolding คือผู้นำเข้าและจัดจำหน่ายนั่งร้านและอุปกรณ์นั่งร้าน BS ทั้งมือ 1 และมือ 2 สินค้าทุกชิ้นมีใบเซอร์จากโรงงาน ให้บริการครบวงจร ติดตั้งและออกแบบโดยวิศวกรผู้เชี่ยวชาญด้านการติดตั้งนั่งร้าน BS โดยเฉพาะ พร้อมจัดส่งทั่วประเทศตลอด 24 ชั่วโมงแบบไม่มีวันหยุด

หากต้องการคู่มือการติดตั้งนั่งร้าน BS (ฉบับ PDF) สามารถติดต่อเราตามข้อมูลด้านล่างเพื่อรับคู่มือฟรีได้เลยครับ

Contact or inquire for more information at

โทร: 0854467877, 021257199
Line:@thitmark
อีเมล: sc.scaffolding29@gmail.com
Open daily from 7:00 AM to 5:00 PM.